Receive up-to-the-minute news updates on the hottest topics with NewsHub. Install now.

غم تازه را بیمی از باستان نیست!- نیلوفر بختیاری

13:53, 2018 اوت 12
6 0
غم تازه را بیمی از باستان نیست!- نیلوفر بختیاری

از قرن ششم تا قرن هفتم و هشتم به‌دلیل فروپاشی پایگاه‌های مدح، کم‌کم از رونق قصیده کاسته می‌شود و به‌جای آن تغزل؛ به‌عنوان بخش آغازین قصیده، همچنان در قالب غزل به حیات خود ادامه می‌دهد و غزل کاربرد و بسامد بیشتری می‌یابد. با این حال، پس از این نیز قصیده‌سرایی همچنان از سوی شاعرانی چون انوری، جمال‌الدین اصفهانی، کمال‌الدین اصفهانی، سیف فرغانی، سعدی، عبید زاکانی و... ادامه دارد. با این‌ تفاوت که قصاید بیشتر به سمت‌وسوی مضامین انتقادی و دادخواهی از ظالمان و ابراز بیزاری از ریاکاران زمانه می‌گراید و این انتقادات در شعر شاعرانی چون عبید زاکانی، سوزنی سمرقندی و انوری در قالب طنز و مطایبه و هجو و هزل بروز پیدا می‌کند. با این حال، قصیده‌های مدحی همچنان در کنار غزل و مثنوی و دیگر شکل‌های شعری، با بسامد کمتر سروده می‌شوند. این مسیر در دوران بازگشت با قصاید دینی قاآنی و سروش اصفهانی و... در کنار مسیر مدح پادشاهان امتداد می‌یابد و در دوران مشروطه با همت ملک‌الشعرای بهار به سرایش قصایدی با مضامین تازه اجتماعی، سیاسی می‌انجامد.

بعدها با گذشت زمان و پیدایش زمینه‌های ابتدایی شعر نو از سوی تقی رفعت، شمس کسمایی، ابوالقاسم لاهوتی و... و پس از ارائه نظریه شعر نو از سوی نیما یوشیج، بسیاری سرودن شعر در قالب‌های کهن را نوعی تحجر و عقب‌گرد به گذشته پنداشتند و علیه آن سخن راندند که شوربختانه تا امروز نیز کم و بیش این نگاه، به‌ویژه دربارۀ قصیده وجود دارد. به نظر می‌رسد پیروان این دیدگاه‌ها، جانمایه و پیام اصلی سخن نیما را تمام و کمال درنیافته‌اند. بدیهی‌ست که نیما به‌عنوان نظریه‌پرداز شعر نوی پارسی، تغییر در شعر معاصر را محدود و متوقف به تغییر شکل ظاهری آن نمی‌داند و حتی به ما یادآور می‌شود که : «عمده این است که طرز کار عوض شود و آن مدل وصفی و روایی را که در دنیای باشعور آدم‌هاست به شعر بدهیم...» (نیما یوشیج، حرف‌های همسایه، ص73). بنابراین تغییر نه‌تنها در شکل شعر بلکه باید در همه ابعاد آن ازجمله ساختار نحوی، دایره واژگان و ذهن و زبان شاعر اتفاق بیفتد. چه‌بسا کهن‌ترین و کلاسیک‌ترین قالب‌ها با در نظر گرفتن این ویژگی‌ها همچنان فرزند زمان خود باشند و بتوانند با انعکاس دغدغه‌های معاصر سرایندگان خود، در دایره و حیطه شعر نو قرار بگیرند. بنابراین حتی پس از شکل‌گیری جریان‌ شعر نو نیز سرودن شعر در شکل‌های غزل، مثنوی، قصیده و... به معنای بازگشت به گذشته نیست، بلکه بهره‌گیری از داشته‌های گذشته به سود زمان حال است. به قول فروغ فرخزاد چه بسا «گاهی اوقات آدم ناچار شود برای بیان بعضی از حس‌های مهجورش، به زمان‌های مهجورتری پناه ببرد».

منبع: irna.ir

به اشتراک گذاشتن در شبکه های اجتماعی:

نظرات - 0