Receive up-to-the-minute news updates on the hottest topics with NewsHub. Install now.

کوتاهی قد کودکان، درمانی دارد؟

00:06, 2017 دسامبر 05
1 0

هر کودک زمینه ژنتیکی، تغذیه ای و عاطفی خاص خود را دارد. مجموعه این عوامل است که رشد و قد نهایی کودک را تعیین خواهد نمود. بدیهی است که کودکان ر یک مقطع سنی خاص قدهای یکسان ندارند و هر چند ممکن است کودکی در مقایسه با کودک دیگر هم سن و سالش کوتاه تر باشد اما قد او در محدوده طبیعی تعریف شده برای سنش قرار داشته باشد.قد کودک به طور دقیق باید اندازه گیری شود و براساس منحنی های استاندارد رشد سنجیده شود. چه بسیارند کودکانی که کوتاه قد قلمداد می شوند ولی براساس منحنی های رشد، در محدوده قدی طبیعی قرار دارند. یک قانون سرانگشتی را به خاطر داشته باشید.سرعت رشد کودک مهمترین شاخص نحوه رشد است. اگر سرعت رشد کودک طبیعی باشد (یعنی از سن 2 سالگی تا شروع بلوغ 5-7 سانتی متر در سال قد بکشد) کمبود هورمون رشد و بسیاری از بیماری های دیگر وجود ندارد گرچه قد کودک کمتر از متوسط قد برای هم سن و سالان باشد. سرعت رشد باید در طی 6-12 ماه اندازه گیری شود. هیچ کودکی دیده نمی شود که علیرغم کمبود هورمون رشد، سرعت رشد مناسب داشته باشد. کودکی که کمبود هورمون رشد دارد سرعت رشد کمی دارد: مثلا 1-2 سانتی متر در سال.

عدم تناسب در رشد اندام ها و تنه در برخی بیماری ها مثل کم کاری تیروئید و اختلالات مادرزادی اسکلتی دیده می شود. تغییرات خاصی در قیافه و معاینه ظاهری فرد در برخی بیماری های کروموزومی که با کوتاهی قد همراهند دیده می شود. مثل سندرم ترنر (این دختران بجای 46 کروموزوم، 45 کروموزوم دارند یعنی یک کروموزوم جنسی را ندارند) یا سندرم داون (منگولیسم).

همچنین: علت مشکل کم خونی در کودکان

در بیشتر بیماری های غدد مثل کمبود هورمون رشد کم کاری تیروئید و پرکاری غدد فوق کلیوی کودک کوتاه قد است ولی وزن وی مناسب است یا اضافه وزن دارد. هر گاه کودکی کوتاه قد بود و کمبود وزن نیز داشت به سوءتغذیه یا بیماری هایی که باعث سوء جذب مواد غذایی در دستگاه گوارش می شوند یا بیماری های شدید عمومی مثل بیماری های ریوی- قلبی- کبدی- کلیوی و اختلالات سیستم ایمنی و یا اختلالات روحی- روانی باید مشکوک شد.

عده ای از کودکانی که اختلال رشد داخل رحمی دارند، در دوران پس از تولد و کودکی نیز دچار اختلال رشد خواهند بود. بنابراین سابقه بیماری های مادر در دوران بارداری و وزن نوزاد در هنگام تولد باید پرسیده شود.

ژنتیک نقش مهمی در تعیین قد نهایی هر فردی دارد. دقیقا نمی دانیم تاثیر ژنتیک بر روی قد چقدر است ولی انتظار آنست که اگر پدر و مادری بلندقد باشند فرزندان بلندقد داشته باشند و اگر کوتاه قد هستند فرزندانشان چندان بلندقد نباشند.

براساس تحقیقات جمعی فرمول زیر برای پیش بینی قد نهایی هر فرد پیشنهاد شده است. البته این محاسبه تقریبی است.

همچنین: رشد تکلم در کودکان، چه سنی کامل می‌شود؟

سن استخوانی کودکان با یک رادیوگرافی ساده از استخوان های مچ دست (معمولا دست چپ) تعیین می شود. سن استخوانی درواقع نشان دهنده سن بیولوژیک واقعی کودک است به عنوان مثال اگر کودکی 10 ساله، سن استخوانی 7- 8 ساله داشته باشد می تواند نشان دهنده وجود یک اختلال یا بیماری در کودک باشد. (مثلا کم کاری تیروئید، کمبود هورمون رشد، سوءتغذیه، بیماری های دستگاه گوارش که باعث سوءجذب می شوند و بسیاری از بیماری های عمومی دیگر که باعث عقب افتادن سن استخوانی نسبت به سن تقویمی کودک می شوند.) و باید توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد.

* ژنتیک: در این حالت کودک کوتاه قد است، پدر و مادر وی نیز کوتاه قد هستند. سرعت رشد کودک در سال طبیعی است و سن استخوانی کودک نسبت به سن تقویمی عقب نمی باشد.

* تاخیر سرشتی در رشد: در این کودکان از سن 2 سالگی کوتاه قدی دیده می شود، پدر و مادر کوتاه نیستند. سرعت رشد کودک در سال تقریبا طبیعی است ولی سن استخوانی عقب است. درواقع برای همان سن استخوانی قد کودک مناسب است ولی نسبت به سن تقویمی قد کودک کوتاه است. مثلا سن تقویمی کودکی 8 ساله است قد وی 110 سانتی متر است این قد برای 8 سالگی کم است ولی برای سن استخوانی وی که 6 ساله برآورد شده است مناسب می باشد. بلوغ جنسی در این کودکان با تاخیر شروع می شود ولی در نهایت اکثر این کودکان به قد ژنتیک خود می رسند.

همچنین: علل کوتاهی قد در کودکان، کدام است؟

بیماری های عمومی مثل سوء تغذیه، (گرچه خفیف و غیرآشکار باشد)، کمبود ویتامین D و کلسیم که باعث نرمی استخوان می شود، بیماری سلیاک (حساسیت به پروتئین گندم)، بیماری های مزمن عمومی مثل کم خونی ها، بیماری های التهابی دستگاه گوارش، بیماری های کلیوی مزمن، نارسایی قلبی، بیماری های مزمن ریوی یا کبدی و یک علت بسیار مهم- کم کاری تیروئید- می تواند باعث کوتاهی قد شود. ممکن است تنها علامت کم کاری تیروئید در کودکان اختلال رشد باشد. کم کاری تیروئید ممکن است مادرزادی و از بدو تولد باشد یا ممکن است بعدا ایجاد شود.

همچنین: بیماری تشنج در کودکان، ناشی از تب زیاد

هورمون رشد در غده هیپوفیز که در کف مغز قرار دارد ساخته می شود. از اوایل قرن بیستم میلادی بود که دانشمندان فهمیدند آسیب به غده هیپوفیز باعث اختلال رشد و کوتاهی قد می شود. تشخیص کمبود هورمون رشد در موارد شدید راحت است ولی در بسیاری از مواقع کمبود هورمون رشد خفیف است و علائم بالینی چندانی ایجاد نمی کند. کلید اصلی آنست که سرعت رشد کودک در طول یکسال کم است. بنابراین برای تشخیص صحیح، بسیاری از مواقع لازم است میزان رشد کودک طی 6- 12 ماه پیگیری شود و سرعت رشد محاسبه شود.برای تشخیص کمبود هورمون رشد که ممکن است مادرزادی یا اکتسابی باشد انجام آزمایش های هورمونی دقیق لازم است. در این آزمایشات یک داروی محرک ترشح هورمون رشد به کودک در حالت ناشتا خورانده می شود و چندین نمونه خون به فواصل نیم ساعت یکبار برای ارزیابی قدرت تولید هورمون رشد توسط هیپوفیز گرفته می شود.

ذکر این نکته ضروری است که رشد طبیعی تنها در زمینه مساعدی که مشتمل بر تغذیه کامل، محیط عاطفی مناسب و فعلیت بدنی کافی است حاصل می گردد. لذا هر کودک مبتلا به کوتاهی قد سوای از لزوم یا عدم لزوم درمان هورمونی باید نکات عمومی یادشده را رعایت نماید والا در صورت نبود هر یک از این عوامل رشد کودک چه رشد خودبخودی و چه پاسخ به درمان هورمونی رضایت بخش نخواهد بود.پس از تشخیص علت کوتاهی قد باید درمان مناسب شروع شود. مثلا اگر کم کاری تیروئید وجود دارد تیروئید کاملا اصلاح نشده باشد امکان پذیر نیست چون در حضور کم کاری تیروئید ترشح هورمون رشد از غده هیپوفیز کاهش می یابد، یا اگر سوءتغذیه وجود دارد باید سوءتعذیه اصلاح شود. این کار در برخی موارد با مصرف مکمل های غذایی مانند کلسیم، ویتامین D و... ممکن است.در صورت وجود سوءتغذیه، مقاومت به عمل هورمون رشد در سطح سلول های بدن ایجاد می شود بدین مفهوم که هورمون رشد بطور کافی ترشح می شود ولی نمی تواند اثر کند. یا اگر بیماری سلیاک (حساسیت به پروتئین گندم) وجود دارد حذف مواد غذایی حاوی این پروتئین از رژیم غذایی ضروری است وگرنه درمان های دیگر موثر نمی باشند. در صورتی که پس از اصلاح یک بیماری تشخیص داده شده- مثلا کم کاری تیروئید- هنوز کودک سرعت رشد مناسبی پیدا نکرده باشد باید از نظر وجود عوامل دیگر کاهش رشد مانند کمبود همزمان هورمون رشد بررسی شود. در کوتاهی قد ژنتیک درمان با هورمون رشد موثر نمی باشد.

همچنین: رشد نکردن قد کودک، درمانی وجود دارد؟

منبع: titreno.com

به اشتراک گذاشتن در شبکه های اجتماعی:

نظرات - 0